.Po upadku Akki i likwidacji Królestwa Jerozolimskiego (1291)
joannici przenieśli się na Cypr. Tutaj król Henryk II Lusignan
wyznaczył im na główną siedzibę port Limassol. Rycerze zakonni
ufortyfikowali miasto i zamienili je na silny port wojenny.
Zdecydowani prowadzić dalej walkę z
islamem, zmuszeni byli zmienić taktykę. Dotąd podstawową siłą
militarną joannitów była armia lądowa, rozlokowana w zamkach i
warownych klasztorach-koszarach. Teraz zakon rozbudował swoją flotę
wojenną i operacje morskie stały się głównym rodzajem walki tych
mnichów-rycerzy, a właściwie już mnichów-żeglarzy. Niedługo też
po osiedleniu się na Cyprze joannici zyskali sławę odważnych piratów.
Ceniono ich bardzo w międzynarodowym bractwie awanturników działających
na Morzu Śródziemnym. Już w 1306 roku genueński pirat Yignolo dei
Yignoli, który dzierżawił od cesarza bizantyjskiego wyspy Kos i
Leros, zaproponował wielkiemu mistrzowi, energicznemu Fulkonowi de
Yillaret, wspólną akcję, której celem miał być podbój
archipelagu Dodekanezu.
Joannici myśleli wówczas o zdobyciu samodzielnego terytorium. Na
Cyprze byli przecież tylko gośćmi króla. Przyjęli więc propozycję
Yignoli. Wielki mistrz niezwłocznie udał się do Francji, aby
zmobilizować pomoc militarną i finansową. Chciał również uzyskać
zgodę papieża na podboje. W tym samym czasie statki joannitów i
galery genueńskie lądowały na Rodos, a wojska zakonne rozpoczęły
podbój wyspy, należącej oficjalnie do cesarza bizantyjskiego. Już
w listopadzie 1306 roku zdobyto duży zamek Philermo. Samo miasto i główny
port wyspy — Rodos, broniło się jeszcze dwa lata. 15 sierpnia
1308 roku Rodos zostało zdobyte. Opanowana wyspa stała się główną
siedziba zakonu (1308—1522); była też — obok Cypru
— ważnym punktem strategicznym w walkach chrześcijaństwa
zachodniego z Turkami. Joannici rozbudowali fortyfikacje miasta i
portu Rodos; była to najsilniejsza twierdza we wschodniej części
Morza Śródziemnego. Dzięki dochodom z dóbr
europejskich — powiększonych po likwidacji templariuszy posiadłościami
tego zakonu — joannici mogli utrzymywać jedną z
najsilniejszych flot wojennych na tym obszarze. Okręty zakonne napadały
wybrzeża azjatyckie, zwalczały wojenną flotę turecką i grabiły
muzułmańskie statki handlowe. Papież Klemens V polecił im nadto
(1308) zajmować wszystkie statki europejskich kupców, którzy
sprzedawali Saracenom materiały wojenne, a więc broń, żelazo i
drewno potrzebne do wyrobu
broni, konie oraz niewolników, koniecznych do uzupełniania armii
mameluków. Mogli zatem joannici uprawiać piractwo zupełnie
legalnie. Nie trzeba przypominać, że przynosiło to zakonowi duże
dochody.
Wiosną 1344 roku joannici wspólnie z Cypryjczykami, wsparci także
galerami weneckimi i papieskimi, podjęli dużą akcję przeciw flocie
tureckiej, działającej na Morzu Egejskim. W czasie tej kampanii
morskiej zdobyto (28 października) turecki port Smyrnę, który
pozostał w ręku joannitów ponad pięćdziesiąt lat, aż do 1402
roku, kiedy to inwazja Tamerlana na Azję Mniejszą wyparła rycerzy
zakonnych z miasta.
Walki we wschodniej części Morza Śródziemnego toczyły się
nieprzerwanie. Joannici nie tylko atakowali, ale często musieli się
również bronić. Za rządów wielkiego mistrza Jana de Lastic
odparli trzy wyprawy mameluków z Egiptu (1440, 1442, 1444). Najgroźniejszym
przeciwnikiem jednak, od połowy XV wieku, było potężne i zaborcze
państwo Turków Otomańskich. Sułtan Mehmed II Zdobywca niedługo po
sławnym zdobyciu Konstantynopola (1453) próbował wyprzeć z wyspy
Rodos
wojowniczych mnichów-żeglarzy (1455). Nowy atak zwycięskiego
Mehmeda II, który po podboju Serbii, Grecji, Bośni i Albanii wysłał
w 1480 roku na Rodos 100-tysięczną armię, został odparty po trzech
miesiącach walk. Wojskami joannitów dowodził wielki mistrz Piotr
d'Aubusson. Dopiero w roku 1522 sułtan Sulejman II Wspaniały zdołał
opanować ten niebezpieczny u własnych wybrzeży punkt. Po pięciu
miesiącach walk i oblężenia przez Turków portu Rodos wielki mistrz
Filip Yilliers de IsleAdam poddał się 22 grudnia 1522 roku. Sułtan
pozwolił joannitom opuścić wyspę, zabrać skarbiec
i archiwum zakonne, okręty i broń
|