Posiadłości zakonu krzyżackiego w Królestwie
Jerozolimskim obejmowały zwarte kompleksy dóbr w okolicach Toronu
(około 40 miejscowości) i zamku Montfort (Starkenberg), położonego
w górach. Budowę tej potężnej twierdzy rozpoczął w latach
1228/29 wielki mistrz Herman von Salza. Aż do roku 1271
Montfort był główną siedzibą i centrum administracyjnym zakonu.
Tutaj przebywał wielki mistrz i dygnitarze zakonu, tu przechowywano
archiwum i skarbiec zakonny. Posiadłości między Montfort a Akkonem
liczyły około 50 folwarków. W roku 1271 muzułmanie zdobyli twierdzę
i zburzyli ją, ale ruiny potężnego zamku oglądać można było
jeszcze do niedawna. Gdy w roku 1229 odzyskano Jerozolimę krzyżacy
dostali dawny szpital niemiecki w mieście. Musieli go opuścić w
1244 roku, kiedy Jerozolima ponownie została zdobyta przez muzułmanów.
Byli także krzyżacy właścicielami domów i działek w ważniejszych
miastach Królestwa; właścicielami ogrodów i winnic. Posiadali młyny,
a nawet meczet, darowany im w 1228 r. w Sydonie przez pana tego
miasta.
Pierwsze nadania dla krzyżaków miały charakter
podobny do innych darowizn na rzecz zakonów. Oddawano im na własność
dobra ziemskie, jedno lub paro-wioskowe posiadłości, czasem całe
kompleksy dóbr. Jednakże krzyżacy — uprzywilejowani przez
papieży, faworyzowani przez cesarza — chcieli mieć własne państwo
zakonne. Wielki mistrz Herman von Salza, inteligentny i przewidujący
polityk wiedział, że panowanie łacinników w Syrii i Palestynie nie
jest trwałe, a napór sił islamu może doprowadzić do upadku Królestwa
Jerozolimskiego. Szukał więc terenu, gdzie można by prowadzić działalność
militarną, walczyć z niewiernymi i utworzyć własne, samodzielne państwo
zakonne. Interesowały zaś krzyżaków przede wszystkim te ziemie, które
były już celem niemieckich podbojów i osadnictwa, które leżały w
zasięgu ekspansji politycznej władców niemieckich.
Pierwszą próbą utworzenia własnego państwa
zakonnego podjęli krzyżacy w ziemi Borsa, leżącej w
Siedmiogrodzie, na wschodnim pograniczu ówczesnego królestwa węgierskiego.
Osadził ich tam w roku 1211 król węgierski Andrzej II
(1205—1235), aby bronili granic przed najazdami koczowniczych Połowców
(Kumanów) i nawrócili ich na chrześcijaństwo, rozszerzając w ten
sposób Królestwo Węgierskie. Król udzielił im także prawa ściągania
osadników, budowania grodów i miast drewnianych, organizowania targów
i własnego sądownictwa, korzystania z dochodów kopalń srebra i złota;
zwolnił też krzyżaków od świadczeń na rzecz dworu i opłat
skarbowych.
Krzyżacy w niedługim czasie zbudowali w kraju
Borsa wiele grodów, wśród nich Marienburg, który był siedzibą
komtura krajowego. Powstrzymali najazdy Połowców, niektórych
zmusili do poddania się ich władzy i przyjęcia chrztu. Rozpoczęli
też akcję osadniczą przy pomocy licznych przybyszów z Niemiec,
przodków późniejszych Sasów siedmiogrodzkich. Jednak szybko zrazili
sobie króla i dostojników węgierskich. Spory rozpoczęły się
od spraw kościelnych, gdy zakon postanowił uwolnić się spod władzy
biskupa siedmiogrodzkiego. Na ich prośbę Honoriusz III wyłączył
kraj Borsa z diecezji Siedmiogrodu i podporządkował go bezpośrednio
papiestwu (1222).
Następnie krzyżacy oddali papiestwu, ziemie
darowane im przez króla węgierskiego. Zatwierdził to papież
Honoriusz III bullą z 30 kwietnia 1224 roku. i wziął krzyżaków na
tych ziemiach pod szczególną opiekę i obronę Stolicy
Apostolskiej. Na wieść o tych działaniach zakonu król Andrzej
II skierował do papieża skargę na krzyżaków, a następnie —
w roku 1225 — wkroczył z wojskiem do siedmiogrodzkich
posiadłości zakonu i zmusił krzyżaków do opuszczenia kraju.
Bezskutecznie papieże — Honoriusz III i jego następca Grzegorz
IX — próbowali wstawić się za krzyżakami do króla węgierskiego.
Pozostali w Siedmiogrodzie tylko osadnicy niemieccy.
Niecały rok po wypędzeniu krzyżaków z Siedmiogrodu
propozycja księcia Konrada Mazowieckiego dała im nową, możliwość
utworzenia państwa zakonnego nad Bałtykiem. Tym razem wielki mistrz
Herman von Salza staranniej przygotował całą akcję, nie tylko od
strony militarnej, ale również dyplomatycznej i prawnej.